“Ik kan misschien niet altijd op eigen benen staan, maar ik kan wel bijna 20 seconden op mijn handen staan”. Met deze tekst stuur ik een filmpje, waarin ik de handstand oefen, naar mijn ouders. Na maanden van oefenen, vallen en weer opstaan kan ik iets waar verder niemand in de wereld iets aan heeft: ik kan zonder hulp van muur of mens op mijn handen staan. En op mijn hoofd en op mijn onderarmen. In de yoga ook wel de Sirsasana, de Pincha Mayurasana en de Adho Vrksasana genoemd. Waarom? Waarom sta ik al 6 maanden lang (bijna) iedere dag op mijn hoofd? En wat heeft deze fysieke kentering van perspectief mij opgeleverd?

Wat een heerlijke column zou dit zijn als ik nu kon schrijven dat mijn leven volledig is veranderd, dat al mijn problemen zijn opgelost en dat jij ook alleen maar op je hoofd hoeft te gaan staan om jouw problemen op te lossen. Het zou ook complete onzin zijn natuurlijk. Even los van het feit dat ik mijn leven helemaal niet volledig wil veranderen – I like my life, thank you very much – is het niet realistisch om van dergelijke inspanningen, hoe groot ze ook kunnen voelen, te verwachten dat ze al je problemen oplossen. Net als dat ik, na ruim 2 jaar alcoholvrij leven, nog steeds tegen bepaalde uitdagingen aanloop – uitdagingen die ik ook had vóór ik stopte met alcohol drinken. Maar dat het een hele positieve invloed heeft gehad op mijn leven – zowel het stoppen met alcohol drinken als dagelijks yoga doen – dát staat wel degelijk buiten kijf. Dus laten we eens kijken naar een meer genuanceerde versie van wat 6 maanden iedere dag op mijn hoofd staan heeft opgeleverd.

Nieuwe dingen leren is goed voor je

Ik ben dit gaan doen omdat ik mij tijdens mijn hele Pilates avontuur (ik moest Pilates gaan doen, vanwege een blessure en dat vond ik stom want ik doe Yoga en ik had een oordeel over Pilates en dat hele proces kun je in deze column teruglezen) een beetje verveelde in mijn yoga practice. Ik wilde weer lol beleven op mijn yoga mat. Niet alleen maar saaie drills doen – hoe nodig die ook waren om over mijn blessure heen te komen (gelukt!). Nieuwe dingen leren is heel erg leuk – dat weet ik omdat ik op 35 jarige leeftijd heb leren boulderen en sindsdien Enorm Fan ben van Nieuwe Dingen Leren op Latere Leeftijd. Op iedere leeftijd eigenlijk, maar ook zeker op latere leeftijd, want nu ik recent mijn 40e levensjaar in ben geklommen, ga ik steeds spaarzamer om met mijn lijf, lieven en leesbril. Als je nieuwe dingen leert, zet dat iets in beweging. Een neuroloog zou het vast prachtig kunnen laten zien in mijn hersenen: alle nieuwe paadjes die geactiveerd worden en alle hersengebieden die oplichten. Wat ik als leek vooral voel: dit is cool! Ik wil meer hiervan! Het is een soort kettingreactie die in beweging wordt gezet. Je leert iets nieuws, wordt beloond met een geluksgevoel, wilt meer daarvan, leert dus nog meer nieuwe dingen, waardoor je niet alleen nog meer van dat geluksgevoel krijgt, maar je ook openstelt voor nieuwe ervaringen, gebeurtenissen, mensen, situaties en andere gevolgen. Over die andere gevolgen meer in het deel “je wordt er vet sterk van”.

Spelen is goed voor je

Yoga is serieus natuurlijk. Of nou ja, zo serieus als je het zelf wilt maken eigenlijk. Voor mij is yoga tegelijkertijd bloedserieus – het is al 20 jaar een levenslijn die mij op hele zware momenten in mijn leven “staande” (lees: in allerlei vreemde houdingen) heeft gehouden – als lekker spelen. Op de yogamat hoef ik namelijk niks te bereiken. Ik hoef geen deadlines te halen, geen belasting te betalen, geen geld te verdienen om mijn huur te betalen. Ik hoef alleen maar adem te halen, te zijn en te bewegen (of juist niet, afhankelijk van de houding). Ik hoef mezelf niet al te serieus te nemen en geloof me, als je met je ego probeert op je hoofd te staan ben je binnen één seconde uit balans. Op mijn handen staan was iets wat mijn zus en ik deden als kind. Urenlang, in de woonkamer op Curaçao. De handstand is ultiem kinderspel. En in die zin is het net als de boulderhal: klimmen en klauteren is ook spelen. En ik ontdekte een aantal jaar geleden dat ik heel blij word van spelen.

Falen, doorzetten, slagen, weer falen, doorzetten en weer slagen is goed voor je

Half augustus begon ik met de hoofdstand. Dat lukte vrijwel meteen, maar los van een muur in de hoofdstand staan, vergde wat oefening. Dag in dag uit oefende ik: thuis in mijn yoga hoekje, in de tuin, tijdens de vakantie op de camping, aan het mooie meer in Slovenië. Het nam vervolgens een maand voor ik de pincha – oftewel, de onderarmstand, kon. En nog vele weken – tot eind september – van vallen en opstaan tot ik die net zo stabiel kon als de hoofdstand. Dat vallen, dat is echt wel een belangrijk ding – niet alleen bij yoga, maar bij iedere sport: als je weet hoe je goed moet vallen, verkleint dat niet alleen de kans op blessures, maar helpt het je ook verder in het bereiken van je doelen. Halverwege oktober voelde ik me zo senang op mijn onderarmen dat ik een niveautje hoger durfde: de handstand. Tot nu toe het moeilijkste om echt stabiel onder de knie (of elleboog?) te krijgen. Fysiek ben ik sterk genoeg, maar in balans blijven is net zoveel een mentaal proces als een fysiek proces. Zodra er ondermijnende gedachten in mijn hoofd schieten, val ik om. Daar leer je ontzettend veel van, dat hele proces van vallen & falen, opstaan & doorgaan. Je leert veel over jezelf, je kwetsbaarheden, je krachten, je gedachten, je lijf.

Doelen stellen en ze bereiken is goed voor je

Er is heel veel in het leven waar je geen invloed op hebt. Er is nog meer waar je geen controle over hebt. Dat kan soms heel overweldigend voelen. Beangstigend zelfs. Maar jezelf dit soort “kleinere” doelen stellen kan helpen om toch het gevoel te hebben dat je ergens invloed of zelfs controle over hebt. Ik schrijf “kleinere” want ik kan me voorstellen dat de handstand voor sommige mensen als heel groot kan voelen. Ik bedoel kleiner op de schaal van wereldproblemen zoals de klimaatcrisis, genocide, femicide, kindersterfte, dierenleed, oorlog en mensen die lijden aan vreselijk stomme, stomme ziektes. Jezelf een doel stellen als “ik wil op mijn hoofd leren staan” of “ik wil de handstand kunnen” geeft je een ruimte, zowel fysiek als mentaal, om aan dingen te werken in veiligheid en plezier, ze te bereiken en je daar fijn over te voelen.

Doelen stellen en ze niet bereiken is goed voor je

Hoofdstand, check. Pincha, check. Handstand, check. Ik dacht, de split en de spagaat wil ik ook kunnen. En we zijn nu ruim 3 maanden verder en ik kan het “nog steeds” niet. Ik kom wel een heel stuk dieper dan toen ik ermee begon, maar de “check” is er nog niet. En dat is ook heel leerzaam en verfrissend. Yoga is heel humbling. Je leert je krachten kennen en je grenzen verleggen, maar je leert net zo goed je kwetsbaarheden en grenzen kennen. Hoewel ik nog niet als een prima ballerina in een split of spagaat kan vallen, bleek het oefenen ervan wel een fundamenteel onderdeel van het overwinnen van mijn blessure. Soms bereik je hele andere dingen, dan het initiële doel dat je jezelf stelde. En soms is dat veel waardevoller. In mijn geval betekent dit relatief pijnvrij door het leven banjeren en klauteren. Ik beloof je: veel waardevoller dan de perfecte split kunnen.

Je kinderen laten zien dat het hard werken is om iets te bereiken en dat dit met vallen & opstaan gaat is goed voor ze

“Je kan het, mama!” riep mijn oudste dochter op een zondagochtend, al lezend vanaf de bank, naar me toen ze me voor de 20e keer hoorde omvallen. Ik dacht dat ze in haar boek verzonken zat en vond haar aanmoediging zo lief. Het hielp direct: de volgende poging bleef ik ruim 15 seconden staan. Ik put veel kracht en vertrouwen uit het moederschap. Dus ook nu, een paar maanden na die ene zondagochtend, als ik een dag heb dat ik uit balans ben en de handstand niet wil lukken, zeg ik tegen mezelf “je kan het, mama!”. En dat helpt om me weer het zelfvertrouwen te voelen en in de handstand te blijven staan.

Maar ik voel ook dat mijn geploeter op de yogamat op verschillende manieren een positieve bijdrage levert aan de opvoeding. Laten we dat eens nader bekijken:

Mijn dochters zien dat ik gezondheid – zowel fysieke als mentale – serieus neem, door dagelijks yoga te doen.
Ik leef vóór dat het goed is om tijd voor jezelf te nemen en de dingen die je leuk en belangrijk vindt. Oók als je moeder bent.
Ze zien hoe ik omga met frustratie: als ik voor de zoveelste keer omval zien ze geen boze moeder, maar mama die diep ademhaalt, soms even een grapje maakt en weer doorgaat, of het even loslaat voor vandaag. Het voorleven van emotieregulatie is net zo belangrijk als het voorleven van gezonde gewoonten, zoals gezond eten, sporten, geen alcohol drinken en roken, etc.
Ik laat zien dat het heel normaal is om dingen niet in één keer te kunnen, maar dat vallen en opstaan erbij hoort. Dat het soms maanden kan duren voor je iets nieuws kunt. Maar dat je wel altijd kunt proberen om nieuwe dingen te leren. Al vergt het wel veel geduld, doorzettingsvermogen en kracht.

Vooral aan dat laatste kan ik vaak terug refereren bij mijn jongste dochter, die het liefst de kwasten door de kamer wil gooien als de rode en blauwe verf donkerpaars maken in plaats van lila. Dan kan mama uitleggen dat het tijd kost om nieuwe dingen te leren – op iedere leeftijd – net als dat het mama veel tijd heeft gekost om de handstand te leren.

Beide meiden, maar met name mijn jongste dochter, doen overigens ook vaak mee met mijn yoga sessies. De meiden zijn allebei sinds hun geboorte gewend aan hun moeders fratsen op de mat. Toen ze baby’s waren deed ik yoga met hun lieve lijfjes in de draagdoek tegen me aangeplakt. De eerste jaren dartelden ze tijdens iedere sessie om me heen en klauterden op mijn rug als ik ook maar even op peuterhoogte was. Naarmate ze ouder werden gingen ze meer hun eigen gang: mijn oudste zit meestal lekker te lezen of knutselen, mijn jongste bouwt het liefst een speelplekje zo dicht mogelijk bij mijn yogamat. Ik lig altijd in een deuk als ik zie hoe ze probeert “mama de ruimte te geven” door een heel netwerk van blokken, auto’s, poppen, boekjes en lapjes om mijn yogamat heen te bouwen. “Niet erop” zie ik haar denken. “Verbonden in vrijheid” en “vrij in nabijheid” gaan nog steeds op voor mijn dochters:

Pedagogische inspiratie en opvoedingsinzichten voor het nieuwe schooljaar

Je wordt er vet sterk van

Als je op je handen staat, gebruik je een hele lading spieren. Voor je daar bent, heb je die spieren al volop getraind met al dat vallen en opstaan en wellicht met ‘handstand drills’. Het zijn niet alleen je armen (handen, onderarmen, achterkant van je bovenarmen, spierballen, schouders, nekspieren) maar ook je core (buikspieren, bekkenbodem, bilspieren, onderrugspieren) die je sterker maakt. De handstand is daarmee behalve een oefening in mentale en emotionele kracht ook zeker één van fysieke uithouding.

De “ik heb geen idee hoe ik ooit weer moet opstaan” asana

De wereld is een zooitje. De aardbol prachtig. Het leven is prachtig. Maar de wereld zoals we die als mensen hebben gecreëerd is een zooitje. Als je naar het nieuws kijkt is het niet moeilijk om te denken: “NOTHING ABOUT THIS MAKES SENSE!” Soms helpt het dan om maar gewoon op je kop te gaan staan en die wereld vanuit een ander perspectief te bekijken. Het lost natuurlijk geen wereldproblemen op, maar een tijdelijke schifting van perspectief kan wel verlichting en nieuwe inzichten brengen. Zo kan het ook op een individueler niveau werken. Vier jaar geleden, toen ik tijdens het dieptepunt van mijn scheiding huilend in wat we in de yoga “de kindhouding” noemen, maar wat op dat moment de “ik heb geen idee hoe ik ooit weer moet opstaan- houding” was lag, had ik de handstand wel kunnen gebruiken. Ik lag met mijn snotterige neus in het kleed gedrukt, ruim twee uur lang. De kinderen waren bij mijn ex en ik wist simpelweg niet hoe ik, verlamd van angst, verdriet en gemis, met mijn voeten op de grond moest komen om een verticaal leven te hervatten. Als ik nu de kinderen mis of overvallen word door verdriet om de scheiding, laat ik dat ambitieuze voetenwerk even voor wat het is en ga ik op mijn handen staan.

O ja, had ik al gezegd dat het heel leuk is?

Is het toch nog een heel diepzinnig gebeuren geworden, mijn spreekbeurt over de handstand. Maar laat je daardoor niet afschrikken hoor. Je hoeft geen gedefinieerde inzichten, spierlijnen en pijnverlichting na te streven om op je kop te willen staan. Je kunt het ook gewoon gaan doen omdat het vet leuk is. Want dat is het.