Tijdens het gesprek voel ik alleen maar bewondering, respect en warmte voor het proces van de moeder die ik interview. Ze heeft het afgelopen jaar tijd vrijgemaakt in haar drukke leven, als werkende moeder van twee jonge kinderen, om middels retraitedagen van de Moedercirkel, bewust stil te staan bij haar leven als mens, vrouw, moeder, partner, individu. Na het gesprek, als ik rustig op de bank zit met een kop thee, komen echter de tranen. Wat confronterend. Waarom kon ik dat niet doen, tijdens mijn huwelijk? Ondanks dat het deze maand alweer 4 jaar geleden is dat ik gescheiden ben, overvalt het me soms nog steeds. De pijn van het gemis van de kinderen en het verlies van het droomplaatje dat ik had van “het gezin”. Komt het omdat deze moeder, net als ik, een twee mama-gezin heeft? Waarom is er in haar relatie wel ruimte voor haar proces? Waarom lukte mij dat nooit, om die ruimte te voelen of ‘op te eisen’?
Waarom kon ik pas, toen ik gescheiden was, bewust weer aan de slag met mezelf als mens, naast het moederschap? Ik gun het andere moeders zo dat ze ook in de Tropenjaren van het moederschap – met kleine kindjes, borstvoeding, slapeloze nachten, een relatie of huwelijk en werk – ruimte en tijd pakken voor zichzelf, voor hun individuatieproces.
De Moedercirkel
Ik denk dat de Moedercirkel me daarom gelijk zo aansprak. De cirkel, die het jaar rondgaat, is speciaal voor moeders om op gezette tijden en momenten bewust stil te staan bij hun moederschap. Er is een traject voor moeders met kinderen in de Tropenjaren en een traject voor moeders met basisschoolkinderen. De Moedercirkel, met veel zorg, kennis en liefde samengesteld en uitgebouwd door twee moeders van The Nature Collective, heeft een aantal retraite dagen door het jaar heen – met de mogelijkheid om te overnachten, zodat je er echt even helemaal uit bent – en online gatherings. Iedere retraite dag en online gathering is heel bewust uitgedacht en goed opgebouwd. Aan de hand van ondersteunende literatuur, gesprekstechnieken, oefeningen, meditaties en verhalen word je als deelnemer liefdevol meegenomen, begeleid, ondersteund en geïnspireerd in je proces.
Ontzorgd en verzorgd worden
“Het begint al als je binnenkomt – je wordt ontzorgd: er liggen een zachte deken en yogamatje voor je klaar, het ruikt lekker, er branden kaarsjes, er speelt rustgevende muziek, er is heerlijk en echt voedzaam eten. Het is met zoveel zorg uitgezet en dat voel je in alles, ” vertelt Marleen (39), moeder van een zoon (5) en dochter (bijna 3). Ze is al jaren samen met haar partner, Sarah. Marleen heeft hun zoontje Jos gedragen en Sarah heeft hun dochter Emma gedragen. Ik spreek Marleen – zoals ik de meeste moeders die ik interview spreek – in de avond, na een lange werkdag en net de kinderen op bed gelegd. “Hoe heb je dat gedaan, het afgelopen jaar, naast je werk, jonge kinderen en je relatie, tijd vrijmaken voor je eigen proces?” vraag ik vol bewondering. “Het helpt dat de dagen en data van de Moedercirkel ruim op tijd bekend zijn, zodat je alles goed kunt inplannen in je drukke bestaan. Mijn vriendin ervaart het moederschap anders dan ik – ik vind sommige aspecten best zwaar. Zij niet, maar ze heeft respect voor mijn perspectief en begrip voor mijn behoefte om met andere moeders te praten over het moederschap.”
Thema’s, opdrachten en literatuur in de Moedercirkel
Tijdens de Moedercirkel worden er niet zozeer opvoedingstips gegeven – het zijn geen bijeenkomsten waar je praat over borstvoeding versus flesvoeding, uit laten huilen of samen slapen, wasbare luiers versus wegwerp. Dergelijke opvoedingsgerichte onderwerpen kunnen heus ter sprake komen – een van de boeken die wordt gebruikt in de Moedercirkel is bijvoorbeeld Het opvoedkompas van Shefali Tsabary, waarin actief patronen worden doorbroken zodat je gelukkige, gezonde, zelfverzekerde kinderen kunt opvoeden. Maar je duikt tijdens de bijeenkomsten een laag dieper dan opvoedingstips- en problemen het moederschap in. Dit doen de begeleiders, Anne van Oudheusden en Charlotte van Leeuwen, aan de hand van goed onderbouwde oefeningen, verhalen, meditaties, visualisaties, journaling, wandelingen, yoga en gestructureerde thema’s. Thema’s als intergenerationele overdracht, schaduwkanten, geluk, creativiteit, innerlijke autoriteit, instinct en intuïtie, angst en moed. Gedurende het traject wordt er gebruikgemaakt van ondersteunende literatuur, die je ontvangt bij aanvang.
Het individuatieproces van moeders
Een van de boeken is Motherhood van Lisa Marchiano, een Jungiaanse psychoanalist, die de weg van het moederschap beschrijft en analyseert, niet als er enkel een van luiers en ouderavonden, maar als een van ultieme zelfontdekking. De overtuiging bestaat bij vele moeders (ik was daar een van jaren geleden) dat je eigen ontwikkelingsproces even tot stilstand komt als je moeder wordt. Je bent alleen maar bezig met dat prachtige, bijzondere, wonderlijke wezentje dat je op aarde hebt gezet. Maar Marchiano draait die overtuiging 180 graden om: moederschap is bij uitstek de gebeurtenis die als geen ander je individuatieproces aan het rollen brengt. Juist door de slapeloze nachten, het fysieke ongemak, de opvoedingsuitdagingen, de relationele uitdagingen en eindeloze spiegels die je kinderen je voorhouden, krijg je als moeder de kans om jezelf beter te leren kennen. Op een manier die niet te evenaren is met wat voor andere gebeurtenis in het leven dan ook. Door het moederschap leer je je schaduwkanten, kwaliteiten, grenzen, uitersten, kracht, waanzin, emoties en vermogen tot liefhebben echt kennen.
Ik ben Motherhood momenteel aan het lezen en het is prachtig. Marchiano gebruikt als echte Jungiaan mythen, verhalen, sprookjes en fabels om dichter bij de wijsheid en archetypen van het moederschap te komen. Tijdens mijn studie Kunstzinnige Therapie heb ik Jung, de archetypen en alle prachtige verhalen jarenlang bestudeerd. Het is heerlijk om nu, jaren later, hier weer aan herinnerd te worden: deze rijke bron van informatie, intuïtie, kennis en inspiratie. Er gaat gelijk een vlammetje branden en dat hoor ik ook in de ervaringen van Marleen:
“Enerzijds kom je tot rust, doordat je ontzorgd wordt tijdens de retraite, onder andere door de gezonde en lekkere voeding, maar ook door de ontspanningsoefeningen, yoga en stilte tijd. Anderzijds is het ook heel intens: je gaat echt aan de slag, op onderzoek uit, leert nieuwe dingen, wordt geïnspireerd, komt in contact met je creativiteit.” vertelt Marleen bedachtzaam. “Ondanks dat intense ‘werken’ dat je aangaat, ga je wel opgeruimd naar huis. Ik sta ook iedere keer vol bewondering te kijken hoe Anne en Charlotte het aanpakken – het zijn zulke goed doordachte programma’s. Ook daar raak ik van geïnspireerd.” Charlotte en Anne laten zich tijdens de op- en uitbouw van hun programma’s ook inspireren door boeken als Theory U van C. Otto Scharmer, rondom thema’s als leren, creativiteit en leiderschap vanuit bewustzijn, kennis en oefening. Maar natuurlijk ook door hun eigen moederschap en ervaring.
Ontmoet de begeleiders
Anne (38), moeder van Ischa (5) en Reza (2). Ze woont met haar gezin midden in de Zweedse natuur, waar ze met haar geliefde een regeneratieve boerderij met retraitecentrum aan het opbouwen is. Voor de Moedercirkel komt ze 4x per jaar naar Nederland. Daarnaast werkt ze voor Careibu, een sociale onderneming die ze 16 jaar geleden heeft opgericht en waarbij jongeren informele zorg bieden aan kwetsbare mensen in de samenleving.
Charlotte (36), moeder van Fitz (2) en bonusmoeder van Noï (16). [2] Ze woont midden in Amsterdam, maar ze zoekt de natuur graag op. Ze werkt bij de coöperatie Energized.org waar ze organisaties helpt om een cultuur van eigenaarschap te ontwikkelen, waarin niet alleen een paar mensen aan de top, maar echt iedereen eigenaarschap over het werk kan nemen. Ze heeft een grote fascinatie voor hoe dingen écht werken: niet alleen op het eerste gezicht, maar echt de onderliggende structuren die eraan ten grondslag liggen.
Grenzen, inspiratie en verbinding
Ik heb zelf nog geen retraite dagen meegemaakt van de Moedercirkel, maar ik heb tijdens een online meeting wel mogen proeven van die aanpak. Ik kan het mij alleen al door die ene avond gelijk voorstellen wat Marleen zegt. Aan het begin van de avond had ik knallende koppijn en was moe na een lange dag. Om 20:00 uur dacht ik: “Hoe ga ik nu nog een online meeting doen?”. Een uur later was mijn hoofdpijn echter weg en was ik helemaal geïnspireerd geraakt. En ook echt een uur later: dit lijkt misschien een klein detail maar zo belangrijk in het volle moederbestaan – het was ontzettend fijn dat Anne en Charlotte zich helemaal aan de planning hielden, niet uitliepen en de meeting structureerden. Daardoor werden mijn grenzen bewaakt, zonder dat ik daar actief zelf voor moest opkomen of mee bezig moest zijn. Ik voelde me geen moment opgejaagd of in een bepaalde structuur geduwd. Wel voelde ik dat ik me kon overgeven aan hun opdrachten, structuur en thema’s. Voor iemand zoals ik, die vaak pas achteraf voelt dat er grenzen zijn overschreden, geeft dit een prettig gevoel van veiligheid.
Ook was ik verrast door de gesprekken die op gang kwamen. Hoe snel we, met moeders die ik nog niet kende, op diepere lagen van het zowel universele als diep persoonlijke thema moederschap terechtkwamen. Hoeveel overlap er was, ondanks dat we allemaal andere ervaringen, achtergronden, dagen, gezinnen en persoonlijkheden hadden. Ook Marleen ervaart dat als een waardevol aspect van de Moedercirkel. “Het moederschap kan soms best eenzaam voelen. En door met andere moeders te praten en delen, ontdek je dat je veel van elkaar herkent, van elkaar kunt leren en absoluut niet alleen bent in wat je voelt, beleeft, denkt en doet. De verbinding die je aangaat met elkaar als moeders is ontzettend bijzonder.” Marleen gaat, samen met een aantal andere moeders uit de cirkel van het afgelopen jaar, door met de Moedercirkel van dit jaar. “Ik kijk uit naar die verbondenheid. Maar ook naar de humor. Er valt op de een of andere manier ook altijd zoveel met elkaar te lachen, misschien door de gedeelde smart en de herkenning in elkaars verhalen. Het verschil tussen het ideale plaatje en je verwachtingen van het moederschap versus de realiteit. Het levert zulke verfrissende momenten op, ” vertelt ze stralend.
Anne: “De Moedecirkel is echt ontstaan vanuit onze eigen behoefte. Voordat ik moeder werd, had ik altijd wel het gevoel redelijk ‘in control’ te zijn over mijn leven. Stiekem dacht ik dat me dat als moeder ook best aardig zou gaan lukken. Toen was het best confronterend hoe ik opeens niet meer zo ‘in control’ was over meerdere zaken. Zoals alle extra verantwoordelijkheden die erbij kwamen, terwijl er niet echt andere verantwoordelijkheden wegvielen, de continue strijd in mijn eigen hoofd tussen mijn werkambities en mijn moederhart, de slapeloze nachten en de impact daarvan op mijn gezondheid, die 5 jaar later nog steeds niet is waar ik zou willen dat ze was, etc. Juist in onze cultuur, waarin het meer standaard is dat iedere moeder het zelf uitzoekt achter haar eigen voordeur, merk ik keer op keer het helende effect van het delen met andere moeders. We hoeven het niet alleen uit te zoeken en alleen te doen en we hoeven ook geen mooi weer te spelen over hoe geweldig het moederschap is. Dat is het absoluut óók, maar zeker niet alleen. De schaduwkanten mogen er ook zijn en juist door die samen te erkennen en doorleven, worden ze vaak zachter.”
Charlotte: “Ik ervaar het leven vaak als vol. In positieve zin: dat er zoveel is om van te genieten. Maar ook dat het zo vol is met (soms tegengestelde) krachten die iets van mij willen. Voor mijn gevoel is dit niet iets om ‘op te lossen’, maar om me toe te verhouden. Dankzij solo quests in de natuur, meditatieretraites, therapie en sharing circles heb ik geleerd dat twee dingen mij helpen om op de golven van het leven te blijven surfen: 1) plekken van stilte opzoeken om mijn eigen wijsheid naar boven te halen en 2) uitwisselen met anderen om te kunnen reflecteren en van elkaars wijsheid te leren. Ik vind het ontzettend tof om nú ook zo’n sacred space voor moeders te faciliteren. Ik zit in dezelfde fase van het leven. Zodat je over een paar jaar terugkijkt en kunt zeggen: ‘deze fase heb ik doorleefd zoals het voor mij ten diepste klopte’.”
Ik kan dit iedere moeder aanbevelen
“Ik kan dit elke moeder aanbevelen, ” zegt Marleen over de Moedercirkel. “Maar ook zeker als je bewust met het moederschap bezig bent en het leuk vindt om erop te reflecteren. En als je denkt dat je geen tijd hebt, heb je het misschien wel juist nodig. De vorige retraitedag was bijvoorbeeld vlak voor de Kerstvakantie. Ik dacht ‘wat een onhandig moment, ik wil gewoon de vakantie in met de kinderen’. Maar doordat ik voorafgaande aan die vakantie een moment had voor mezelf, ging ik zoveel bewuster de Kerstvakantie in. Ik had de tijd om na te denken hoe ik de vakantiedagen met de kinderen wilde vormgeven en voelde me opgeladen, waardoor ik veel meer kon genieten van de tijd met mijn gezin.”
Ik deel deze aanbeveling van Marleen. Op dit moment ben ik, met kinderen van 7 en 10, in mijn moederschap op een punt dat ik twee keer per jaar – tijdens het kamperen in de zomer en tijdens advent – heel bewust stil sta bij mijn moederschap, de ontwikkeling van de kinderen, de opvoeding en mijn eigen persoonlijke ontwikkeling. Ik geniet van mijn leven nu, als trotse, alleenstaande moeder van twee prachtige, gezonde en gelukkige dochters en van mijn bewust vormgegeven tijd met hen en mijn dagen alleen. Maar in een ideale wereld had ik dat allemaal gedaan zonder te moeten scheiden. De hobby’s bijvoorbeeld waar ik nu zo van geniet – het boulderen, lezen, mijn yoga practice, de musea die ik bezoek, het werk dat ik doe – ik had zo graag ruimte willen voelen of nemen voor stukjes van mezelf binnen mijn huwelijk. Juist in die Tropenjaren. En waarschijnlijk had dat nog steeds tot dezelfde conclusie geleid – dat mijn ex-vrouw en ik gewoon uit elkaar waren gegroeid of niet goed genoeg bij elkaar pasten om het leven samen, blijvend, aan te gaan. Maar terugkijkend had ik mezelf die momenten van bezinning, introspectie en rust gegund. En daarom vind ik het voor andere moeders heel waardevol dat de Moedercirkel er is.
Goed om te weten over de Moedercirkel
De retraite dagen vinden 3 keer per jaar plaats op een mooie natuurrijke omgeving in Dreumel. Je hebt de mogelijkheid om hier ook te overnachten (hier zijn extra kosten aan verbonden). Daarnaast zijn er maandelijkse onlinebijeenkomsten. De jaarkosten voor de Moedercirkel zijn op basis van je inkomen, om het hopelijk laagdrempeliger te maken voor alle moeders. The Nature Collective schenkt ook altijd een Footprint bijdrage, om de natuur te ontzien. De maaltijden zijn 100% plantaardig en er wordt rekening gehouden met dieetwensen. Hier vind je meer informatie en kun je je aanmelden of kennismaken.
